Hövzə Xəbər Agentliyinin verdiyi məlumata görə, şəhid Ayətullah Seyid Əli Xameneinin benqal dilinə tərcümə olunmuş əsərlər toplusunun təqdimat mərasimi Qum şəhərində yerləşən Banqladeş üzrə Ali Məqamlı Rəhbərin nümayəndəliyi ofisində bir qrup banqladeşli tələbələrin iştirakı ilə keçirilib.
Mərasimdə çıxış edən Ali Məqamlı Rəhbərin beynəlxalq ofisinin şəri məsələlər üzrə müavini Höccətül-İslam vəl-müslimin Möhsün Qumi İslam ümmətinin izzət və müstəqilliyi yolunda şəhid olanların xatirəsini ehtiramla yad edib. O, dini təhsil alan xarici tələbələrin dini təbliğ sahəsindəki rolunu, İslam birliyinin zərurətini, dini elitanın “psixoloji müharibəsi”ndə missiyasını, eləcə də İran İslam Respublikasının güc və tərəqqi amillərini diqqətə çatdırıb.
Əhli-Beyt (ə) məktəbinin fikri müdafiəsində dini təhsil alan xarici tələbələrin mövqeyi
Bu fikr sərhədlərinin bir tərəfində sapmış ideoloji cərəyanlar, dini və mədəni dəyərlərə qarşı çıxan qüvvələr dayanır, digər tərəfində isə fikir, əqidə və media hücumlarının təsirinə məruz qala biləcək müsəlmanlar və Əhli-Beyt (ə) ardıcılları yer alırlar. Buna görə də alimlərin, dini təhsil alan tələbələrin və təbliğatçıların əsas vəzifələrindən biri bu hücumların qarşısını almaq, İslam cəmiyyətinin imanını, kimliyini və mənəvi ləyaqətini qorumaqdır.
Toplantının əvvəlində şəhid Ayətullah Seyid Əli Xameneinin və İslam ümmətinin izzəti, xalqların müstəqilliyi yolunda canlarını fəda edən şəhidlərin adı və xatirəsi ehtiramla yad olunub. Qeyd olunub ki, şəhid Ayətullah Seyid Əli Xamenei dini təhsil alan xarici tələbələrə hər zaman xüsusi atalıq və ehtiramla yanaşaraq onları sadəcə qonaq deyil, bu yolun sahibləri və İslamın elm, təbliğ və müdafiə cəbhəsinin həqiqi tərəfdaşları hesab edib.
Bildirilib ki, dini təhsil alan xarici tələbələr xüsusilə bu toplantıda iştirak edən Banqladeş və Myanma nümayəndələri, İslam rəvayətlərinə əsasən “Əhli-Beyt (ə) məktəbinin təbliğatçılarıdır. Onların əsas vəzifəsi İslam cəmiyyətinin fikr və əqidə sərhədlərini qorumaqdır. Bir tərəfdə sapmış ideoloji cərəyanlar və şeytan meyilli güclər, digər tərəfdə isə fikr, əqidə və media hücumlarına məruz qala bilən müsəlman toplumları yerləşir. Bütün alim, dini təhsil alan tələbə və dini təbliğatçıların vəzifəsi bu hücumların qarşısını almaq, İslam cəmiyyətinin iman, dəyər və ləyaqətini qorumaqdır.
Banqladeş üzrə fəaliyyət göstərən fəallara təşəkkür
Toplantıda proqram təşkilatçılarına, xüsusilə Höccətül-İslam vəl-müslimin doktor Əlizadə Musəviyə təşəkkür edilib. O, elmi hövzənin uğurlu simalarından biri kimi Banqladeş istiqamətində geniş fəaliyyət göstərib, əsərlərin tərcüməsi, elmi əlaqələrin inkişafı və dini-mədəni fəaliyyətlərin genişləndirilməsi sahəsində mühüm xidmətlər göstərib.
Həmçinin İran İslam Respublikasının cənab səfiri və mədəniyyət sahəsi üzrə müşaviri, eləcə də benqal dilində dini və inqilabi əsərlərin hazırlanması, tərcüməsi və yayılmasında iştirak edən bütün şəxslərə təşəkkür edilib. Banqladeş cəmiyyətinin hiss və emosiyaları ilə bağlı təqdim olunan məlumatların bu toplumun İslam, inqilab və insaniyyət mesajları anlama potensialının yüksək olduğunu göstərdiyi vurğulanıb.
Sual soruşmaq insan üçün fərqləndirici bir xüsusiyyətdir
İnsanın əsas və fərqləndirici xüsusiyyətlərindən biri sual vermə və tənqid etmə qabiliyyətidir. İnsan elə bir varlıqdır ki, qarşısına çıxan hər bir hadisəni dərk etməyə çalışır və onun səbəbi, mahiyyəti barədə suallar verir. Bu xüsusiyyət insanı digər varlıqlardan fərqləndirən əsas amillərdən biri kimi qeyd olunur.
Bir balıq dənizin dərinliyində yaşayır, sonra isə ölür. Lakin heç vaxt öz-özünə sual vermir ki, dəniz nədir, quru nədir və onun suda hərəkət etməsinin fəlsəfəsi hansı mənanı daşıyır.
İnsan isə sahildə dayandığı halda belə dənizə baxa bilir, məqsəd qoyur, qərar verir, sual verir və sonra isə həyata keçirir. Məhz bu sual vermə qabiliyyəti sivilizasiyanın qurulmasının, dini təfəkkürün və ictimai hərəkətin əsasını təşkil edir.
Fəqih, filosof və dinin icra nəzəriyyəçisi İmam Xomeyni (r)
Şiə fiqh tarixində çox sayda böyük fəqihlər yetişmişdir ki, elmi və fiqhi baxımdan yüksək mövqeyə malik olmuşlar. Lakin İmam Xomeyninin (r) fərqləndirici xüsusiyyəti yalnız fiqhi hökmlərin bəyanı ilə kifayətlənməməsi idi.
O, fiqhin “niyə” və “necə” suallarını dərin şəkildə araşdırmış, fiqhi kitab və fətva çərçivəsindən çıxararaq onu cəmiyyət, dövlət və sivilizasiya səviyyəsinə yüksəltmişdir.
Bu baxımdan demək olar ki, İmam Xomeyni (r) “fiqhin filosofu” idi. O, daim bu sualları irəli sürürdü: Fiqh nə üçündür, necə icra olunmalıdır və cəmiyyətin idarəçiliyi ilə hansı əlaqəyə malikdir? Onun fikrincə, hökumət fiqhin praktik və obyektiv təzahürüdür. Çünki fiqh yalnız nəzəri mətnlər üçün deyil, İslam ümmətinin sosial, siyasi, mədəni və iqtisadi həyatında gerçəkləşmək üçün nazil olmuşdur.
İki mühüm sual: Amerikanın düşmənçiliyinin, İranın isə qələbəsinin səbəbi nədir?
Mövzunun əsasını iki fundamental sual təşkil edir: Birincisi, ABŞ niyə İran xalqı, İslam dünyası və müqavimət cəbhəsinə qarşı bu qədər düşmənçilik edir? İkincisi, İran bu ağır təzyiqlər, təhdidlər və sanksiyalar qarşısında necə müqavimət göstərərək bu günə qədər qələbəsini qoruyub saxlaya bilmişdir?
Bu iki sual yəni “düşmənçiliyin səbəbi” və “qələbənin əldə olunması” müasir İranın, İslam dünyasının və müqavimət cəbhəsinin anlaşılması baxımından həlledici əhəmiyyət daşıyır.
Amerikanın düşmənçiliyinin əsas səbəbi sivilizasiya və vəhşilik qarşıdurmasıdır
ABŞ-ın İran xalqına qarşı düşmənçiliyini yalnız zahiri və keçici hadisələrlə izah etmək düzgün deyil. Bu düşmənçilik nə yalnız ABŞ səfirliyi məsələsi, nə insan haqları iddiaları, nə qadın və uşaq mövzuları, nə nüvə proqramı, nə də regional məsələlərə görədir. Bunlar əsas səbəb deyil, sadəcə bəhanələrdir.
Əsas səbəb iki fərqli düşüncə sisteminin qarşıdurmasıdır. Müstəqillik, ləyaqət və sivilizasiya düşüncəsi ilə hökmranlıq, istismar və zülm düşüncəsi arasında olan bir mübarizədir.
Qurani-Kərim baxımından bu qarşıdurma “Kövsər” və “Təkasur” qarşıdurmasıdır: Bir tərəfdə «إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ» (Ya Peyğəmbər! Həqiqətən, Biz sənə Kövsər bəxş etdik!) digər tərəfdə isə «أَلْهَاکُمُ التَّکَاثُرُ» (Çoxluqla öyünmək sizin başınızı o qədər qatdı ki...).
Bu iki xətt tarix boyunca daim qarşı-qarşıya olmuşdur. Habil və Qabil, Musa və Firon dövründən bu günə qədər.
Bu mübarizə yalnız xarici deyil, həm də insanın daxili dünyasında mövcuddur. Hər bir insanın daxilində həm Habilin, həm Qabilin, həm Musanın həm Fironun, həm ilahi, həm də şeytanın meyillər ola bilər. Bu meyillər ailə, cəmiyyət və siyasət mühitinə daxil olduqda tarixi və sivilizasiya xarakterli cəbhələr formalaşdırır.
İslam İnqilabı və müstəqillik
ABŞ-ın düşmənçiliyinin səbəblərini anlamaq üçün mühüm dəlillərdən biri bu ölkənin İslam İnqilabının qələbə qazandığı ilk günlərdəki davranışıdır. İran İslam İnqilabı 22 Bəhmən 1357-ci ildə qələbə qazanmışdır (11 fevral 1979).
ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin keçmiş generalı Hayzerin (Heizer) xatirələrinə əsasən, o, ABŞ prezidentinin İran üzrə nümayəndəsi idi. İnqilabın qələbəsindən dərhal sonra, hələ ilk günlərdə ondan İranın yeni qurulmuş sisteminə qarşı çevriliş planı hazırlaması tələb olunmuşdur. Bu zaman hələ sonradan ortaya atılan nüvə proqramı, regional məsələlər, səfirlik hadisələri və digər bəhanələr mövcud deyildi.
Buna görə də əsas məsələ əvvəldən İranın müstəqilliyi idi. ABŞ regionda mühüm mövqeyə malik bir xalqın müstəqil, ləyaqətli və qərar verən dövlətə sahib olmasını qəbul edə bilmirdi. Dominantlıq məntiqinə görə, xalqlar azad, müstəqil və ləyaqət sahibi olmamalıdır. Onların sərvətləri, nefti və qərarvermə hüquqları hegemon güclərin nəzarətində olmalıdır.
Müstəqil İran — hegemon güc üçün dözülməz məsələ
İnqilabdan əvvəlki dövrdə İran bir çox strateji qərarlarda asılı vəziyyətdə idi. Hətta yüksək rütbəli məmurlar bəzi mühüm qərarlar və hərəkətlər üçün xarici güclərlə razılaşma məcburiyyətində qalırdılar.
Lakin İslam İnqilabı bu tarazlığı dəyişdirdi və İranı müstəqil dövlətə çevirdi. Öz qərarlarını verən, inkişaf edən və hegemonluğa tabe olmayan bir ölkə formalaşdırdı.
Məhz bu müstəqillik ABŞ üçün dözülməzdir. Məsələ təkcə İranla məhdudlaşmır. ABŞ müstəqil olmaq istəyən hər bir ölkə ilə problem yaşayır. Pakistan, Banqladeş, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və digər İslam ölkələri də əgər həqiqi müstəqillik yoluna daxil olmaq istəsələr, eyni hegemonluq məntiqi ilə qarşılaşacaqlar. Fərq yalnız zaman və formadadır.
ABŞ düşmənçiliyinə qarşı üç nəzəriyyə
İslam İnqilabının başlanğıcından etibarən ABŞ-ın düşmənçiliyi qarşısında üç əsas yanaşma irəli sürülmüşdür.
Birinci nəzəriyyə təslimçilik idi. Bu yanaşmaya görə, ABŞ böyük gücdür və onun tələbləri qarşısında geri çəkilmək və dediklərini qəbul etmək lazımdır. Lakin İran xalqı belə bir yolu seçsəydi, ümumiyyətlə inqilab baş verməzdi. Şiə düşüncəsi də izzət və ləyaqət məntiqinə əsaslanır və zilləti dini kimliklə uyğun hesab etmir.
İkinci nəzəriyyə isə birbaşa ənənəvi müharibəyə girmək idi. Lakin bu da rasional deyildi. Çünki düşmən hərbi texnika, büdcə və imkanlar baxımından üstün idi və onun planlaşdırdığı müharibəyə daxil olmaq ağır itkilərə səbəb ola bilərdi.
Üçüncü yol isə İran İslam Respublikasının seçdiyi yol oldu. O isə aktiv çəkindirici gücün yaradılması yoludur.
Aktiv çəkindirici güc İranın əsas strategiyasıdır
İranın strategiyası nə təslim olmaq, nə də klassik müharibəyə girmək idi. Əsas məqsəd aktiv çəkindirici güc formalaşdırmaq idi.
Aktiv çəkindirici güc o deməkdir ki, düşmən İranı hədəf almağa risk etməsin və əgər düşmən hücum etməyi düşünərsə, bu hücumun onun üçün çox ağır nəticələri olması da qaçılmazdır.
Heç bir dövlət bir gecənin içində gücə çevrilmir. İranın bu gün raket texnologiyaları, pilotsuz uçuş aparatları, hava hücumundan müdafiə sistemləri və digər strateji sahələrdə əldə etdiyi imkanlar təxminən qırx illik ardıcıl fəaliyyətin nəticəsidir. Uzunmüddətli planlaşdırma, peşəkar kadr hazırlığı, elmi inkişaf, hərbi modernləşmə və davamlı idarəetmə siyasəti ölkəni sadə sənaye sahələrindən asılı vəziyyətdən çıxararaq mürəkkəb texnologiyalar istehsal edən və regional səviyyədə ciddi təsir gücünə malik bir aktora çevirmişdir.
Aktiv çəkindirici gücün dayaqları
1. Yüksək hərbi güc
Aktiv çəkindirici gücün ilk dayağı hərbi potensialdır. Güclü düşmən qarşısında dayana bilmək üçün ölkənin kifayət qədər müdafiə qabiliyyətinə malik olması zəruridir. İran İslam Respublikası inqilabdan sonrakı illər ərzində raket, pilotsuz uçuş aparatları, hava hücumundan müdafiə və digər müdafiə sahələrində mühüm inkişaf əldə etmişdir. Bu imkanlar ölkə üzrə gənclərin, alimlərin və mütəxəssislərin səylərinin nəticəsidir.
2. Elm və texnologiya potensialı
İkinci dayaq elm və texnologiya gücüdür. Bir ölkənin gücü yalnız hərbi avadanlıqlarla məhdudlaşmır. Tibb, biotexnologiya, nanotexnologiya, kök hüceyrə tədqiqatları, sənaye, mühəndislik, turbin istehsalı və digər yüksək texnologiya sahələr də milli gücün tərkib hissəsidir.
İran elə bir mərhələyə çatmışdır ki, əvvəllər bir çox ixtisas sahələrində xarici mütəxəssislərdən asılı olan ölkə bu gün həmin sahələrin əksəriyyətində ölkə daxilində doktorantura və postdoktorantura səviyyəsində potensiala malikdir. Bəzi sahələrdə isə regional və beynəlxalq səviyyədə qabaqcıl mövqelərə sahibdir.
3. Milli birlik və rəhbərliklə bağlılıq
Üçüncü dayaq milli birlikdir. Xarici təzyiqlərə qarşı müqavimət göstərmək istəyən xalq milli maraqlar, təhlükəsizlik və güc məsələlərində bir olmalıdır. Bu birlik rəhbərlik xətti ilə yönləndirilməlidir.
İmam Xomeyni (r) bu barədə buyurmuşdur: “Vilayəti-fəqihin dəstəkçisi olun ki, ölkənizə zərər dəyməsin.”
4. Müqavimət iqtisadiyyatı
Dördüncü dayaq müqavimət iqtisadiyyatıdır. Zəif iqtisadiyyata malik ölkə düşmən təzyiqləri qarşısında həssas olur. Buna görə də İslam cəmiyyəti müstəqilliyini qorumaq üçün güclü iqtisadiyyat, istehsal, məhsuldarlıq və daxili potensialdan düzgün istifadə prinsipinə əsaslanmalıdır. Bu prinsip təkcə İran üçün deyil, bütün İslam ölkələri o cümlədən istər şiə, istərsə də sünni ölkələr üçün əhəmiyyətlidir.
5. İslam dünyasının potensiallarının tanınması və istifadəsi
Beşinci dayaq İslam dünyasının böyük potensiallarının tanınmasıdır. İslam ölkələri coğrafi, iqtisadi, insan resursları və sivilizasiya baxımından böyük imkanlara malikdir, lakin bu imkanların bir çoxu hələ tam şəkildə aktivləşdirilməyib.
Hörmüz boğazı, Babül-məndəb, Malakka boğazı, Bosfor, Dardanel və Süveyş kanalı İslam dünyasının geosiyasi potensiallarına nümunədir. Neft, qaz, mədənlər və strateji mövqelər də bu potensialın digər hissəsidir. Əgər İslam dünyası bu imkanları düzgün tanıyıb müstəqillik və müdafiə istiqamətində istifadə etsə, qlobal güc balansı dəyişə bilər.
Şiə və sünni məzhəbinə vahid baxış
Sözügedən hissədə xüsusi olaraq vurğulanır ki, İslam dünyası məsələsi məzhəb fərqlərinə endirilməməlidir. Şiə və sünni münasibəti ayrı cəbhələr deyil, əksinə İslam ümmətinin düşmənləri qarşısında vahid bir bədən kimidir.
Bu kontekstdə Ayətullah üzma Seyid Sistaniyə istinad edilərək qeyd olunur ki, sünnilər barədə “bizim qardaşlarımız” deyil, “bizim canlarımız” deyilməlidir. Bu isə onların İslam ümmətinin kimliyinin bir hissəsi olduğunu göstərir. Buna görə də bəzi dövlətlər arasındakı ixtilaflar daha çox siyasi xarakter daşıyır, əqidəvi deyil.
Bu baxış İslam dünyasında birliyin formalaşması və qlobal hegemonluğa qarşı ümumi gücün aktivləşdirilməsi üçün əsasdır.
Gənclər İslam dünyasının böyük sərvətidirlər
İslam dünyasının ən mühüm potensiallarından biri gənclərdir. Əgər müsəlman gənclər düzgün istiqamətləndirilər, hörmət edilər və elm, iman, media, texnologiya və “bəyan cihadı” sahəsinə yönləndirilərsə, İslam dünyasının gələcəyini dəyişə bilərlər.
İran təcrübəsi göstərir ki, ölkənin böyük elmi və müdafiə nailiyyətlərinin çoxu orta yaşı aşağı olan gənclər tərəfindən həyata keçirilmişdir. Bu gənclər nüvə enerjisi, raket texnologiyası və digər strateji sahələrdə ölkəni elə bir səviyyəyə çatdırmışlar ki, düşmən artıq onu asanlıqla təhdid edə bilmir.
Son müharibədə qələbənin əldə olunması
İranın son dövrlərdə təzyiqlər və təhdidlər qarşısında qazandığı qələbə aktiv çəkindirici güc strategiyasının uzunmüddətli nəticəsidir. Bu qələbə təsadüfi bir hadisə deyil, əksinə qırx il davam edən planlaşdırma, müqavimət, elmi inkişaf, kadr hazırlığı və ölkənin müdafiə və sosial gücünün artırılması nəticəsində formalaşmışdır.
Bu mətndə çıxış edən şəxs qələbənin bir neçə səbəbini izah etmək istədiyini bildirir, lakin transkripsiyanın natamam olması səbəbilə yalnız bu amillərin bir hissəsi təqdim olunmuşdur.
Birinci səbəb: Sərt güc və asimmetrik müharibə
Qələbənin ilk səbəbi sərt gücdən ağıllı şəkildə istifadə edilməsidir. İran düşmənin qurduğu ənənəvi müharibə meydanına daxil olmaq əvəzinə asimmetrik müharibə modelindən istifadə etmişdir. Asimmetrik müharibə o deməkdir ki, bir ölkə daha az xərc və daha ağıllı üsullarla daha güclü və çox baha başa gələn düşmən gücünü neytrallaşdıra bilir.
Məsələn, ucuz pilotsuz uçuş aparatları çox bahalı müdafiə sistemlərini çətin vəziyyətə sala bilər. Kiçik sürətli qayıqlar böyük hərbi gəmilərə qarşı çəkindirici rol oynaya bilər. Dəniz minaları, raketlər, dronlar və qeyri-ənənəvi müdafiə üsulları asimmetrik müharibənin əsas vasitələrindəndir.
Əsas məqam budur ki, düşmənə müharibə meydanını müəyyən etməyə imkan verilməməlidir. Əksinə, meydan, vasitə və mübarizə üsulu öz tərəfindən müəyyən edilməlidir. Bu yanaşma müasir hibrid və asimmetrik müharibə konsepsiyasının əsasını təşkil edir.
İkinci səbəb: Psixoloji müharibənin və ictimai rəyin səfərbər edilməsi
Qələbənin ikinci səbəbi yumşaq gücdür. İran və müqavimət cərəyanı media, sosial şəbəkələr və beynəlxalq ictimai rəy sahəsində həqiqətin bir hissəsini dünya ictimaiyyətinə çatdıra bilmişdir. Eyni zamanda düşmənin səhvləri və cinayətləri onun mahiyyətinin daha geniş şəkildə ifşa olunmasına səbəb olmuşdur.
Banqladeş, Pakistan, İraq kimi ölkələrdə geniş xalq dəstəyi, eləcə də bəzi Qərb ölkələrində keçirilən etiraz aksiyaları göstərir ki, müqavimət məsələsi təkcə İranla məhdudlaşmır. Bir çox xalqlar bu mübarizəni öz gələcəkləri ilə bağlı hesab edirlər. Onlar anlayırlar ki, əgər bu gün hegemonluğa qarşı dayanılmazsa, sabah eyni təzyiqlər digər xalqlara yönələcək.
Buna görə də İraq, Pakistan, Banqladeş və digər ölkələrdə insanların müqaviməti dəstəkləməsi yalnız emosional və ya şüar xarakterli deyil. Bu, həm də onların təhlükəsizlik, ləyaqət və gələcəklərinin müdafiəsidir. Psixoloji müharibə o zaman təsirli olur ki, xalqlar bu mübarizəni ortaq taleyin və ortaq izzətin məsələsi kimi qəbul etsinlər.
Dünya xalqlarının müqavimətə dəstəyi | Ortaq taleyin müdafiəsi
Banqladeş, Pakistan, İraq və digər İslam ölkələrinin xalqları İran və müqavimət cəbhəsinə dəstəyi təkcə siyasi mövqe deyil, daha dərin tarixi və strateji anlayışa əsaslanır. Xalqlar getdikcə anlayırlar ki, İran məsələsi İslam dünyasının taleyindən ayrı deyil. Əgər bu gün bir müstəqil xalq hədəfə alınar və digərləri susarsa, sabah növbə digər ölkələrə çatacaq.
Məhz buna görə müxtəlif ölkələrdə insanlar öz milli bayraqları ilə meydana çıxaraq müqaviməti dəstəkləyirlər. İraqda İraq bayrağı, Pakistanda Pakistan bayrağı,Banqladeşdə isə milli kimlik ön planda olmaqla bu dəstək ifadə olunur. Bu, onların müqaviməti təkcə İran məsələsi deyil, öz ləyaqət, təhlükəsizlik və gələcəklərinin müdafiəsi kimi gördüklərini göstərir.
Fələstin məsələsi və hegemon mahiyyətinin üzə çıxması
Dünya ictimai rəyinin oyanmasına səbəb olan ən mühüm faktlardan biri Fələstində, xüsusilə Qəzzada baş verən cinayətlərdir. Sionist rejim və onun dəstəkçiləri öz qəddar və qeyri-insani davranışları ilə hegemon sistemin həqiqi mahiyyətini üzə çıxarmışlar. Xəstəxanalar, məktəblər, uşaqlar, qadınlar və müdafiəsiz insanların hədəf alınması artıq Qərb güclərinin insan hüquqları ilə bağlı iddialarını xalqlar üçün inandırıcı etmir.
Belə bir şəraitdə media və psixoloji müharibə xüsusi əhəmiyyət qazanır. İslam dünyası mediasının vəzifəsi bu həqiqətləri xalqlara çatdırmaq və düşmənin narrativinə üstünlük verməsinə imkan verməməkdir. Düşmən zalımla məzlumun yerini dəyişdirməyə, müqaviməti zorakılıq kimi göstərməyə və cinayəti özünümüdafiə kimi təqdim etməyə çalışır. Bu təhrifə qarşı “bəyan cihadı” və həqiqətin düzgün şəkildə çatdırılması əsas vəzifələrdən biridir.
Media müharibəsi və aktiv informasiya fəaliyyətinin zərurəti
Müasir mübarizənin mühüm sahələrindən biri narrativ müharibəsidir. Keçmişdə müharibə əsasən hərbi meydanda başa düşülürdüsə, bu gün media, sosial şəbəkələr, ictimai rəy və narrativ istehsalı mübarizənin əsas cəbhələrindən birinə çevrilmişdir. Kim öz narrativini düzgün şəkildə çatdıra bilirsə, mübarizənin mühüm hissəsini qazanmış olur.
Bu sahədə İslam dünyasının tələbələri, təbliğçiləri, media fəalları və dini elitası ağır məsuliyyət daşıyır. Onlar müqavimət, müstəqillik, ləyaqət, ədalət, İslam birliyi və məzlumun müdafiəsi kimi anlayışları öz xalqlarının dili ilə izah etməlidirlər. Bu iş yerli dil, anlaşılan üslub, uyğun media vasitələri və auditoriyanın düzgün tanınması ilə həyata keçirilməlidir.
Məsələn, Banqladeşdə və ya Myanmada yalnız fars və ya İran terminologiyası ilə danışmaq kifayət etmir. Əksinə, müqavimət mesajı və Əhli-Beyt (ə) təlimlərinin həqiqəti yerli mədəniyyətə, yerli dilə və həmin cəmiyyətin düşüncə ehtiyaclarına uyğun şəkildə çatdırılmalıdır. Bu düzgün şəkildə həyata keçirilərsə, media İslam düşüncəsi ilə İslam ümmətinin ictimai rəyini birləşdirən körpüyə çevrilə bilər və İslam ümmətinin ortaq dəyərlərinin yayılmasında mühüm rol oynayar.
Üçüncü səbəb: Xalq birliyi və ictimai həmrəylik
Qələbənin digər səbəbi xalq birliyi və sosial həmrəylikdir. Düşmən daim xalqları daxildən parçalamağa çalışır, bəzən məzhəb ixtilafları ilə bəzən etnik fərqlərlə, bəzən siyasi qütbləşmə ilə bəzən də xalqın gələcəyə inamını sarsıtmaqla. Cəmiyyət daxildən parçalandıqda düşmən ona zərbə vurmaq üçün böyük xərclərə ehtiyac duymur.
İran geniş təzyiqlər qarşısında ümumi xalq birliyi və dini-milli kimlik əsasında bir çox böhranları aşmağı bacardı. Bu birlik fikir fərqlərinin olmaması demək deyil. Əsas məsələlərdə o cümlədən ölkənin müstəqilliyi, milli təhlükəsizlik, xalqın izzəti və vətənin müdafiəsi kimi mövzularda birlik deməkdir.
Eyni prinsip İslam dünyası üçün də keçərlidir. Əgər müsəlmanlar məzhəb, etnik və dil fərqlərinə baxmayaraq ortaq düşmənlər qarşısında vahid anlayış formalaşdıra bilsələr böyük potensial yaranar. İslam ümmətinin düşmənləri məhz bu birlikdən qorxurlar. Çünki bilirlər ki, İslam dünyası öz imkanlarını birləşdirsə, güc balansı dəyişəcək.
Dördüncü səbəb: Rəhbərlik və strateji idarəetmə
Müqavimət yolunda ən mühüm uğur səbəblərdən biri hikmətli rəhbərlik və strateji idarəetmədir. Hərbi güc, elmi potensial, gənc əhali, iqtisadi imkanlar və geosiyasi mövqe yalnız düzgün idarə olunduqda real nəticəyə çevrilir. Rəhbərlik olmadan bu imkanlar dağınıq qalır və təsirli gücə çevrilmir.
İran İslam Respublikasının təcrübəsində İmam Xomeyni (r) və ondan sonra İnqilab rəhbərliyinin rolu, dağınıq potensialları vahid milli və sivilizasiya strategiyasına çevirməkdə həlledici olmuşdur. Bu rəhbərlik ölkəni iki təhlükəli yoldan uzaqlaşdırdı. Bir tərəfdən ölkə düşmən qarşısında təslimçilik yolundan qorundu, digər tərəfdən isə düşmənin diktə etdiyi və ağır nəticələrə səbəb ola biləcək düşünülməmiş hərbi qarşıdurmalara sürüklənmədi. Bunun əvəzinə milli gücün bütün komponentlərini birləşdirən uzunmüddətli və hesablanmış strategiya həyata keçirildi.
Əsas strategiya aktiv çəkindirici güc idi. Yəni güc qurmaq, hücum sayını artırmaq, daxili birliyi qorumaq, elm və texnologiyanı inkişaf etdirmək və xalq potensialına arxalanmaq. Bu yanaşma İranı zəif mövqedən çıxararaq düşməni öz hesablamalarını yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur etdi.
Beşinci səbəb: İslam dünyasının gizli potensiallarının tanınması
Vurğulanır ki, İslam dünyası çoxsaylı imkanlara malikdir, lakin bu potensialların mühüm bir hissəsi ya tanınmamış, ya da düzgün şəkildə istifadə olunmamışdır. Bu imkanlar yalnız hərbi sahə ilə məhdudlaşmır, əksinə, coğrafiya, iqtisadiyyat, enerji, demoqrafiya, mədəniyyət, iman, media, elm və gənc insan resurslarını da əhatə edir.
İslam ölkələri dünyanın strateji əhəmiyyətli mövqelərində yerləşir. Əsas enerji marşrutları, dəniz boğazları, neft və qaz yataqları, mədənlər, geniş bazarlar və gənc əhali İslam dünyasının əsas sərvətlərindəndir. Əgər bu imkanlar İslam ümmətinin izzəti istiqamətində aktivləşdirilərsə, İslam dünyası passiv mövqedən çıxaraq beynəlxalq sistemdə təsirli gücə çevrilə bilər.
Əsas problem ondan ibarətdir ki, bir çox İslam ölkəsi hələ öz potensialına inanmır. Düşmən də məhz bu inamsızlığı gücləndirməyə çalışır. Çünki özünü zəif hesab edən xalq, böyük imkanlara malik olsa belə, onlardan istifadə edə bilmir.
Banqladeş və müsəlman xalqların İslam dünyasının gələcəyində əsas rolu
Banqladeş geniş müsəlman əhalisi, mühüm dini və mədəni potensialı ilə diqqət çəkir. Bu ölkənin xalqı İslam dünyasının problemlərinə qarşı həssasdır və təcrübə göstərir ki, Fələstin, İran, müqavimət və məzlumun müdafiəsi kimi mövzularda ciddi ictimai reaksiya nümayiş etdirir.
Bu baxımdan Banqladeşdə aparılan mədəni və media fəaliyyəti strateji əhəmiyyət daşıyır. Əgər dini və sivilizasiya məzmunlu mesajlar düzgün dil, yerli üslub və birlik yaradan yanaşma ilə təqdim olunarsa, bu, ictimai rəyə ciddi təsir göstərə bilər. Bu prosesdə tələbələr, alimlər, tərcüməçilər, media fəalları və dini mərkəzlər əsas rol oynayır.
Banqladeş və oxşar ölkələr yalnız müqavimət mesajının qəbul edicisi deyil, həm də onun istehsalçısına çevrilə bilər. Bu, çox mühüm məqamdır. Məqsəd yalnız mesajın bir ölkədən digərinə ötürülməsi deyil, əksinə elə bir mühit yaradılmalıdır ki, həmin ölkələrin elitası ədalət, müqavimət və İslam izzəti mesajını öz dilində və mədəniyyətində yenidən istehsal etsin.
Dini təhsil alan xarici tələbələrin media müharibəsi dövründə missiyası
Dini təhsil alan xarici tələbələr bu meydanda sadəcə fərdi təhsil alan şəxslər deyil, “bəyan cəbhəsinin” bir hissəsidir. Bu gün düşmənin əsas vasitələri arasında ideoloji şübhələr, psixoloji müharibə, tarixin təhrif edilməsi, ruhaniliyin gözdən salınması, İslamofobiya, şiəofobiya və məzhəb parçalanması xüsusi yer tutur.
Bu hücumlara qarşı beynəlxalq tələbə həm alim, həm də zamanını anlayan şəxs olmalıdır, həm dini mətnləri bilməli, həm də media ilə tanış olmalıdır; həm elmi dildə danışmalı, həm də xalqın dilini anlamalıdır, həm İslam birliyinə həssas yanaşmalı, həm də Əhli-Beyt (ə) məktəbini məntiq, ədəb və dəlillə müdafiə etməlidir.
Əqidə sərhədlərinin qorunması bu gün yalnız ənənəvi minbər forması ilə məhdudlaşmır. Müasir dövrdə bu sərhədlər sosial şəbəkələrdə, xəbər kanallarında, qısa videolarda, sənədli filmlərdə, debat proqramlarında, kitab tərcümələrində, kontent istehsalında və narrativ quruculuğunda formalaşır. Buna görə də bu sahədə təsirli olmaq istəyən tələbə yeni vasitələri tanımalı və onları həqiqətin xidmətinə yönəltməlidir.
Yekun
ABŞ-ın İran və İslam dünyasına qarşı düşmənçiliyinin əsas səbəbi zahiri bəhanələrdə deyil, xalqların müstəqilliyi və hegemon sistemdən çıxmaq iradəsindədir. İslam İnqilabı bu müstəqilliyin dini və siyasi modelini təqdim etdi və bu səbəbdən hegemon sistem tərəfindən qəbul edilmədi.
Bu qarşıdurma qarşısında İran nə təslim olan yolunu seçdi, nə də düşmənin planlaşdırdığı klassik müharibəyə daxil oldu. Əksinə, aktiv çəkindirici güc strategiyasını formalaşdırdı. Bu strategiya hərbi gücə, elmi inkişafa, milli birliyə, müqavimət iqtisadiyyatına, İslam dünyasının potensiallarının tanınmasına, psixoloji müharibəyə, asimmetrik müharibə modelinə və rəhbərliyin strateji idarəetməsinə əsaslandı.
Sözügedən çıxışın əsas mesajı budur ki, İslam dünyası öz potensialını tanıyarsa, öz gənclərini aktivləşdirərsə, medianı ciddi şəkildə təşkil edərsə, şiə və sünni birliyini qoruyarsa və narrativ mübarizədən geri qalmazsa, hegemon sistem qarşısında dayana bilər və ümmət üçün izzətli bir gələcək formalaşdıra bilər.
Rəyiniz